Meer dan alleen bomen: stadsvergroening als complexe puzzel
‘De stad vergroenen’ is een buzzterm in klimaatdiscussies. Maar hoe doe je dat góed? Sergio Velez Triana* kijkt naar biologische en sociale factoren die groene ruimtes tot een succes maken. Het is een enorm complexe puzzel. 'Krankzinnig. Maar we moeten in ieder geval probéren al deze perspectieven te begrijpen, om uiteindelijk betere beslissingen te kunnen nemen.'
Hoe verhouden natuur en cultuur zich tot elkaar? Zijn ze onderdeel van elkaar, of bestaan ze naast elkaar? En wat betekent dit voor hoe mensen omgaan met natuur – en met elkaar – als het gaat om natuurbescherming? Het zijn filosofische kwesties, maar met praktische gevolgen wereldwijd. Promovendus Sergio Velez Triana, opgegroeid in de Colombiaanse Andes, heeft altijd hart gehad voor dit soort vragen.
'Tijdens mijn bachelor ecologie werkte ik met plattelandsgemeenschappen in Colombia', vertelt hij. 'Daar zag ik van dichtbij hoe natuurbescherming soms gevolgen heeft voor het dagelijks brood van mensen – en hoe het tot ongelijkheid kan leiden.' Sergio besloot zijn carrière te wijden aan deze vragen: hoe kunnen we natuur en cultuur met elkaar verenigen, en lokale gemeenschappen beter betrekken bij het proces? 'Mijn uiteindelijke doel is meer sociale en ecologische rechtvaardigheid.'
Spelen met het voorstel
Na zijn bachelor ging Sergio op zoek naar mogelijkheden in het buitenland. Een interdisciplinaire master geografie in het Belgische Leuven bood precies wat hij zocht: een combinatie van sociale wetenschappen, fysische geografie en politieke ecologie, plus de mogelijkheid om zijn scriptie te schrijven op basis van data uit Colombia. 'Dat was fantastisch', zegt hij. 'Werken aan een onderwerp waar ik me zo mee verbonden voelde, en dan ook nog in een internationale en interdisciplinaire omgeving.'
Diezelfde combinatie vond Sergio ook in Groningen. Na zijn master en een periode waarin hij aan projecten in Colombia werkte, kreeg hij een plek in het M20-programma van de RUG. Dit promotieprogramma, gefinancierd door de Ubbo Emmius Foundation, richt zich op grote maatschappelijke vragen via interdisciplinair onderzoek. 'Wat mij aansprak, was dat ik met het onderzoeksvoorstel kon spelen en het kon aanpassen aan mijn interesses. Ik had best wat gekke ideeën, maar blijkbaar vonden mijn begeleiders die juist interessant.'
Mensen en andere spelers
In zijn project onderzoekt Sergio hoe we groene ruimtes kunnen creëren en verbeteren in de context van klimaatadaptatie. 'Dat klinkt eenvoudiger dan het is', benadrukt hij. 'Het gaat niet alleen om het planten van een paar bomen. Echt effectieve vergroening vraagt om een aanpak die zowel ecologische als sociale factoren meeneemt.'
Tijdens zijn PhD-project gaat Sergio een theoretisch kader ontwikkelen dat ecologische factoren van bomen en planten beschrijft (wat hebben ze nodig om te floreren?), maar ook sociaaleconomische factoren. 'Het gaat niet alleen om rechten – zoals het recht op een leefbare omgeving. Het gaat ook om economische mogelijkheden van mensen en om besluitvormingsprocessen.' Hier wordt het ingewikkelder, zegt Sergio met een bijna ondeugende twinkeling in zijn ogen. 'Mensen zijn belangrijke spelers in vergroening, maar andere soorten ook. Wat we daarom nodig hebben is een ecosysteembenadering: een geïntegreerde aanpak om tot effectievere oplossingen en betere processen te komen.'
Concreet resultaat
Sergio lacht wanneer hij zich realiseert hoe filosofisch en complex dit klinkt. Alles samenbrengen in één theoretisch kader, van plantenkenmerken tot sociaaleconomische structuren? Sergio lijkt tegelijkertijd zelfverzekerd en bescheiden: 'Ik werk met een fantastisch en ervaren team van begeleiders, die ik heel hoog heb zitten: mijn dagelijks begeleider Daniella Vos van Culturele Geografie; Casper van der Kooi van Science and Engineering; Ward Rauws van Ruimtelijke Wetenschappen; en Wander Jager van het University College. Dus ja, ik denk dat we dit samen wel kunnen.'
Sergio gaat interviews afnemen met beleidsmakers, planologen en bewoners. Naarmate zijn onderzoek vordert, wil hij de resultaten ook terugkoppelen naar al deze betrokkenen. 'We willen niet dat het onderzoek binnen de academische wereld blijft. We willen dat het echt een verschil maakt in de praktijk.'
En hoe ziet dat verschil er dan uit? Wat wordt het concrete, zichtbare resultaat? 'Hopelijk allereerst stedelijke vergroeningsplannen die ecologisch inclusiever zijn', zegt Sergio, 'met andere woorden, die een breed scala aan biodiversiteit omvatten en daardoor klimaatbestendiger zijn. En ook sociaal inclusiever. Het resultaat is dan dat je groene ruimtes hebt die echt bijdragen aan klimaatadaptatie, maar ook aan sociale en ecologische rechtvaardigheid.'
De uitdaging omarmen
Kortom, Sergio's project heeft als doel nieuwe inzichten te genereren op het snijvlak van stedenbouw, politieke ecologie en biologie. 'Maar ik wil ook beleidsscenario's ontwikkelen, en die kennis vertalen naar creatieve en tastbare resultaten voor de lokale gemeenschap', voegt hij eraan toe. Opnieuw lacht hij om de complexiteit van zijn onderzoek. 'Het is krankzinnig. Maar we moeten in ieder geval probéren al deze perspectieven te begrijpen, om uiteindelijk betere beslissingen te kunnen nemen. En dat is ook het leuke eraan: proberen die uitdaging te omarmen.'
Met nog ruim drie jaar te gaan vindt Sergio het moeilijk te zeggen wat hij hierna wil doen. 'Mijn ideeën veranderen vaak', zegt hij met een glimlach. 'Vroeger zei ik dat ik nooit zou willen promoveren. En toch ben ik nu hier, en ik vind het geweldig. Maar daarna? Ik heb altijd het idee gehad dat ik met lokale gemeenschappen wil werken. Dat kan binnen de academische wereld, maar ook bijvoorbeeld via een NGO. Dus we gaan het zien.'
* Sergio Velez Triana (Colombia, 1996) studeerde ecologie aan de Universidad Javeriana (Colombia) en geografie aan de KU Leuven (België). Sinds 2025 doet hij interdisciplinair promotieonderzoek binnen het M20-programma van de RUG. Sergio onderzoekt de rol van mensen, planten en dieren in de ontwikkeling van groen in de stad, in de context van klimaat en stedelijke weerbaarheid.
Over dit onderzoek
Dit onderzoek wordt mogelijk gemaakt door het Ubbo Emmius Fonds. Het fonds stimuleert jong talent dat meedenkt over oplossingen voor urgente maatschappelijke vraagstukken en helpt om inzichten uit onderzoek te vertalen naar de praktijk. Door Vriend of Supporter te worden, kun je zelf ook bijdragen aan onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Benieuwd? Neem voor meer informatie contact op met Elise Kamphuis via 06-11808809 of e.kamphuis@rug.nl.
